آهنگ های پیشنهادی

جبر و مقابله یکی از مهمترین آثار محمد بن موسی خوارزمی است.

خوارزمی در قرن سوم هجری، علمی را برای نخستین بار صورتبندی و تدوین کرد که خود آن را الجبر و المقابله نامید، علمی که تمام شرایط یک دانش واقعی را داشت، یعنی همان که اروپاییان از آن به «ساینس» تعبیر می‌کنند.

خوارزمی توانست با این دانش تمام معادلات درجه دوم زمان خود را حل و راه را برای حل معادلات درجه بالاتر هموار کند.

آریستید مار پژوهشگر برجستهٔ فرانسوی درباره رساله جبر و مقابله خوارزمی می گوید:

 یک موضوع تاریخی را امروزه نمی‌توان انکار کرد و آن این است که محمد بن موسی خوارزمی، معلم واقعی ملل اروپایی جدید در علم جبر بوده‌است.

بر اساس الواح بابلی و آثار برجای‌مانده از محاسبه‌گران هندی در عهد باستان، مردمان بابل و هند به حل حالات خاصی از معادلات درجه دوم موفق شده بودند، اما آن‌ها راه حل‌های خود را فقط به صورت دستور ارائه کردند؛ یعنی این راه حل‌ها، که برای رفع نیازهای زندگی روزمره آنان ارائه شده بودند و نه به منظور گسترش دانش ریاضی، فاقد براهین علمی بودند.

جبر و مقابله از خوارزمی

ابتکار خوارزمی در آن است که وی نخست همه معادلات درجه دوم شناخته‌شده زمانش را بررسی می‌کند؛ در مرحله دوم روش حل هریک از آن‌ها را ارائه می‌دهد؛ سرانجام در مرحله سوم، این روش‌ها را با کمک علم هندسه اثبات می‌کند؛ مؤلفه‌هایی که درمجموع علم جدیدی به نام «جبر» را تشکیل می‌دهند.

این علم، که از طریق ترجمه‌های لاتینی کتاب خوارزمی در قرون وسطی به اروپا راه یافت، هم در قرون وسطی و هم در عصر رنسانس تحول بزرگی در علم ریاضیات را موجب شد، چنان‌که در قرن شانزدهم میلادی نیکولو تارتالیا و کاردان، ریاضی‌دانان ایتالیایی که با ترجمه لاتینی جبر و مقابله، آشنا بودند روش این ریاضی‌دان ایرانی را برای حل معادله درجه سوم تعمیم دادند و بدین‌ترتیب گام دیگری در گسترش ریاضیات برداشتند.

خوارزمی کارهای دیوفانتوس را در رشته جبر را دنبال کرد و به بسط آن پرداخت با توجه به این ابداع بزرگ ثابت کردند که علم نژاد و فرهنگ نمی‌شناسد و محصول ذهن انسان‌های متفکری است که در این عرصه تلاش می‌کنند.

این علم از طریق کتاب وی «المختصر فی حساب الجبر و المقابله» در جهان اسلام شهرت یافت و ریاضیدانان بعد از خود را بشدت تحت تأثیر قرار داد که در سده ۱۲ میلادی به لاتین ترجمه شد.

خوارزمی نخست عدد را به صورت ترکیبی از واحدها توصیف می‌کند، سپس اصطلاحاتی را که در علم جبر به کار می‌روند را تعریف می‌کند.

این اصطلاحات عبارتند از «شیئ»، «مال»، «عدد» یا «درهم». سپس به تقسیم‌بندی معادلاتی می‌پردازد که از ترکیب‌های مختلف این اصطلاحات با یکدیگر ایجاد می‌شوند. به این ترتیب شش دسته معادله از درجات اول و دوم بدست می‌آید:

  1. شیئ‌هایی مساوی با عددی است ax=b
  2. مالی مساوی با عددی است x^۲=b
  3. مالی مساوی با شیئ‌هایی است x^۲=ax
  4. مالی به اضافهٔ شیئ‌هایی، مساوی عددی است x^۲+ax=b
  5. مالی به اضافهٔ عددی، مساوی شیئ‌هایی است x^۲+a=bx
  6. مالی مساوی با شیئ‌هایی به اضافه عددی است x^۲=bx+a

جبر خوارزمی کتابی مقدماتی در ریاضیات است که هدف آن بنابه گفته وی فراهم آوردن چیزی است که مردم پیوسته دربارهٔ مسائل ارث و وصیت و تقسیم اموال و املاک و رسیدگی‌های حقوقی و بازرگانی و در انجام دادن معاملات گوناگون با یکدیگر یا در آن هنگام که پای تقسیم کردن زمین و حفر مجاری آب و محاسبات هندسی و غیره میان می‌آید بدان نیاز دارند.

در واقع فقط قسمت اول این کتاب را می‌توان مربوط به جبر و مقابله به معنی کنونی این اصطلاح علمی دانست.

قسمت دوم کتاب دربارهٔ اندازه‌گیری‌های علمی است و قسمت سوم آن به مسائل وصیت و تقسیم ارث اختصاص دارد.

جبر در نگاه خوارزمی همان معادلات درجه اول و علی‌الخصوص درجه دوم است، او نظریه‌ای علمی برای حل معادلات درجه دوم ارائه می‌کند.

البته مراد از نظریه علمی حل یک معادله درجه دو برای اولین بار نیست چراکه بابلیان و هندیان پیش از خوارزمی دستورهایی برای حل بعضی از معادلات داده بودند.

این محاسبات برای مسائل روزمره مثل تقسیمات زمین بوده و صرفاً نظریه علمی نبوده‌اند. دانش پژوهان بر سر این که چه مقدار از محتوای کتاب از منابع یونانی و هندی و عبری گرفته شده‌است اختلاف نظر دارند.

معمولاً در حل معادلات دو عمل معمول است خوارزمی این دو را تنقیح و تدوین کرد و از این راه به واردساختن جبر به مرحله علمی کمک شایانی انجام داد.

خوارزمی در کتاب خود به جای مجهول درجه اول یعنی (X) از کلمه شیئ به معنی چیز نامعلوم استفاده می‌کند.

عیسویان اروپا در اسپانیا هنگامی که کتاب‌های مسلمانان را به زبان خود ترجمه کردند، کلمه عربی «شیئ» را با اندکی تحریف با تلفظ «Xei» برگرداندند و پس از آنکه نوشتن معادلات به صورت نمادگذاری معمول شد (قرن ۱۶) اروپاییان «X» را به عنوان حرف اول آن واژه به جای مجهول درجه اول اختیار کردند.

دانلود کتاب جبر و مقابله از خوارزمی

جبر در تاریخ

تاریخچهٔ این علم به بیش از ۳۰۰۰ سال پیش در مصر و بابل برمی‌گردد که در آنجا در مورد حل برخی از معادلات خطی بحث شده‌است.

در هند و یونان باستان نیز، حدود یک قرن پیش از میلاد از روش‌های هندسی برای حل برخی از معادلات جبری استفاده می‌گردیده‌است. در قرن اول میلادی نیز بحث در مورد برخی از معادلات جبری در آثار دیوفانتوس یونانی و برهماگوپتای هندی دیده می‌شود.

کتاب جبر و مقابله خوارزمی، اولین اثر کلاسیک در جبر می‌باشد که که کلمهٔ جبر یا Algebra از آن آمده‌است.

خیام دیگر ریاضی‌دان شهیر ایرانی است که در آثار خود جبر را از حساب تمییز داد و گامی بزرگ را در تجرید و پیشرفت این علم برداشت. درقرن ۱۶ میلادی، روش حل معادلات درجه سوم توسط دل‌فرو[واژه‌نامه ۷] و معادلات درجه چهارم توسط فراری کشف گردید.

شیخ بهایی در تعریف جبر و مقابله می گوید:

 قسمتی از معادله را که شامل مقدار منفی است نمی‌توان حذف کرد و به طرف دیگر معادله افزود این عمل را جبر گویند، جمله‌های مشابه را می‌توان از دو طرف معادله حذف کرد این عمل مقابله است.

دو واژه «جبر» و «الگوریتم» که امروزه در ریاضیات تمام ملل جهان راه یافته در واقع برگرفته از ترجمه لاتینی کتاب خوارزمی که اولی از نام کتاب و دومی اسم «الخوارزمی» یعنی الگوریتمی است. واژه «الجبر» (در فارسی: «جبر») نخستین بار در عنوان کتاب وی به کار رفته و پس از آشنایی اروپاییان با این کتاب با مختصر تغییراتی (مثلاً به صورت algebra در انگلیسی و algbre در فرانسه) به زبانهای دیگر راه یافته‌است. این واژه از ریشه جَبَرَ در عربی گرفته شده که به معنای شکسته بندی و جُبران است، اما خوارزمی آن را بر عملِ افزودن جمله‌های مساوی بر دو سوی یک معادله، برای حذف جمله‌های منفی، اطلاق می‌کند. واژه «مقابله»، که آن هم در عنوان کتاب خوارزمی دیده می‌شود، به معنای حذف مقادیر مساوی از دو طرف معادله است. ابوکامل شجاع بن اسلم (نیمه دوم قرن سوم) نیز مشتقات واژه جبر را به همین معنی به کار می‌برد.

مثلاً برای حل معادله ۸۰ = x ۲۰–۱۰۰ می‌گوید: «صد درهم را با بیست شیء جبر کن و آن را با هشتاد جمع کن.

ابوریحان بیرونی عمل جبر را به افزودن مقادیر مساوی به دو کفه ترازو برای حفظ تعادل آن تشبیه می‌کند

خواجه نصیرالدین طوسی، غیاث الدین جمشید کاشانی و ابن غازی مکناسی نیز جبر و مقابله را به همین صورت تعریف کرده‌اند.

نظریات خیام و فارابی درباره جبر

در طبقه‌بندیهای یونانیان از علوم، نام علم جبر جزء علوم ریاضی نیامده است. نخستین کسی که جبر را در طبقه‌بندی علوم داخل کرده فارابی است که در احصاءالعلوم خود بخشی را به «علم الحیل» یا «علوم الحیل» اختصاص داده‌است. این علوم، که فارابی در تعریف آن‌ها می‌گوید:

علمِ شیوه چاره جویی است برای کاربرد آنچه وجودشان در ریاضیات با برهان ثابت شده و انطباق آن‌ها بااجسام طبیعی

سپس قسمتی از آن علم را حیل عددی می‌نامد که: «شامل علمی است در میان مردم زمان ما به جبر و مقابله معروف است» از اینکه فارابی جبر را جزء علوم حیل آورده، معلوم می‌شود که از نظر او هنوز جبر نه علمی برهانی بلکه مجموعه‌ای از شگردها برای استخراج ریشه‌های معادلات شمرده می‌شده‌است. این دیدگاه به نحوی در طبقه‌بندی ابن سینا از علوم هم منعکس شده‌است. وی در رساله فی اقسام العلوم العقلیه (ص ۱۲۲) جبر را جزء «اجزاء فرعی (الاقسام الفرعیه) ریاضیات» آورده و آن را، در کنار «عمل جمع و تفریق بر حَسَب حساب هندی» یکی از «شاخه‌های علم اعداد (من فروع علم العدد)» شمرده‌است.

خیام در رساله جبر و مقابله خود، «صناعت جبر و مقابله» را یکی از «مفاهیم ریاضی» می‌شمارد «که در بخشی از فلسفه که به ریاضی معروف است، بدان نیاز می‌افتد». هرچند خیام در این عبارت در صدد به دست دادن تعریفی جامع و مانع از جبر نیست، اما از نوشته او چنین استفاده می‌شود که جبر اولاً «صناعت» است و ثانیاً جزء علوم ریاضی است. نتیجه کلی سخن وی این است که جبر در طبقه‌بندی کلی علوم فلسفی قرار می‌گیرد، هرچند او جایگاه آن را در میان این علوم مشخص نمی‌کند. وی همچنین در تعریف جبر می‌نویسد که:

فن جبر و مقابله فنی علمی است که موضوع آن عدد مطلق و مقادیر قابل سنجش است از آن جهت که مجهول اند ولی مرتبط با چیز معلومی هستند که به وسیله آن می‌توان آن‌ها را استخراج کرد.

بنابراین، در نظر خیام، مقادیر عددی و مقادیر هندسی هر دو می‌توانند ریشه معادلات جبری باشند. او در رساله دیگر خود به نام فی قسمه ربع الدائرهنیز تلویحاً با این فکر که جبر مجموعه‌ای از شگردها («حیله»، توجه کنید که در تقسیم‌بندی فارابی جبر جزء «علوم الحیل» قرار می‌گیرد) باشد مخالفت می‌کند. خیام می‌نویسد:

آنکه گمان برده‌است که جبر حیله‌ای (شگردی) برای استخراج اعداد مجهول است، امر نامعقولی را گمان برده‌است. … جبر و مقابله اموری هندسی است که به وسیله اَشکال پنجم و ششم مقاله دوم (اصول اقلیدس) مبرهن می‌شود.

به این ترتیب، جبر و مقابله، از نظر خیام، علمی هندسی است و چون هندسی است بُرهانی نیز هست. این اختلاف در جایگاه جبر به دلیل تازگی این علم و دو تصوری است که از آغاز این علم به موازات هم وجود داشته‌است. در طبقه‌بندیهای متأخر علم جبر و مقابله «از فروع علم حساب» شمرده شده‌است.

اما باید توجه داشت که این طبقه‌بندیها به دورانی تعلق دارند که دستاوردهای بزرگ علم جبر دوران اسلامی فراموش شده و از آن تقریباً چیزی جز حل شش دسته معادله خوارزمی باقی نمانده بود.

دانلود کتاب جبر و مقابله با حجم ۱۳ مگابایت: دانلود

31 دسامبر 2018 2,315 بازدید 0
ادامه و دانلود

شاهنامه بایسنقری کی نسخ کهن مصور شاهنامه فردوسی از قرن نهم هجری است که از دید کتاب‌آرایی و ارزش‌های هنری از اهمیت فراوانی برخوردار است.

شاهنامه بایسنغری ، ۲۲ نگارگری به سبک هرات دارد و در سال ۸۳۳ قمری (۸۰۹ هجری خورشیدی) به سفارش شاهزاده بایسنقر میرزا (فرزند شاهرخ و نوهٔ تیمور گورکانی) تهیه شده‌است.

شاهنامه بایسنقری در کتابخانه کاخ موزه گلستان نگهداری می‌شود و در سال ۱۳۸۶ در برنامه حافظه جهانی یونسکو به عنوانی نشانی از سوی ایران ثبت شده است.

دانلود شاهنامه بایسنقری

نسخه کنونی شاهنامه بایسنقری را امیرنظام گروسی، به کتابخانه کاخ موزه گلستان هدیه کرده‌است؛ و این شاهنامه بیش از ۱۱۰ سال است که در کتابخانه نگهداری می‌شود. این نسخه باارزش و نفیس در برخی از نمایشگاه‌های مهم جهانی نمایش داده شده‌است.

شاهنامه بایسنقری در میان شاهنامه‌های مصور و آراسته موجود در کتابخانه‌ها و موزه‌های جهان از نامورترین و شناخته‌شده‌ترین نسخه‌هاست.

ویژگی های شاهنامه بایسنقری:

چند ویژگی شاهنامه بایسنغری را نسبت به نسخه‌های مشهوری چون «شاهنامه دموت» و «شاهنامه شاه طهماسبی» که قبل و پس از آن پدید آمده‌اند، برتری می‌بخشد:

نخستین و برترین امتیاز این نسخه آن است که بر خلاف دو نسخه یادشده، قربانی مالکان آن نشده تا شیرازه آن‌ها را از هم بگسلند و برگ‌های آن را در گوشه و کنار جهان پراکنده کنند.

به‌جز چند افتادگی در متن این نسخه، «شاهنامه بایسنقری» نسخه‌ای کامل و دست نخورده در میان شاهنامه‌های نامی و رده نخست به‌شمار می‌آید.

امتیاز دیگر این نسخه به خاطر نفاست، زیبایی و آراستگی آن است که در نوع خود کم‌مانند است. نگارگری، تذهیب، تجلید و دیگر آرایه‌های کتاب با مهارتی ویژه انجام شده‌است. با این حال در خوشنویسی این نسخه ضعیف به نظر می‌آید، که آن هم به خاطر همزمانی کتابت آن با آغاز شکل‌گیری قلم نستعلیق است؛ که البته خود این امر بر اهمیت این کتاب در گسترش قلم نستعلیق به عنوان یک خط مطرح و قابل رقابت با قلم‌های ششگانه قدیمی مؤثر بود.

دانلود شاهنامه بایسنغری

سومین امتیاز این کتاب مقدمه‌ای است که برای نخستین بار بر شاهنامه افزوده شده‌است. آنسان که پیداست به دستور بایسنقر میرزا، که باید او را هنر دوست‌ترین شاهزاده تیموری به‌شمار آورد، دست‌نویس‌های انبوهی از شاهنامه گردآوری شد و مقدمه‌ای مفصل با تلفیق مقدمه‌های پیشین و نسخه‌های دیگر همزمان، برای این شاهنامه نوشته شد. اگرچه این مقدمه از دید درستی مطالب تاریخی و متن خود شاهنامه و به خاطر افزودن اشعار الحاقی نقاط ضعفی دارد، ولی از آنجا که گردآوری آن مایه رواج بیشتر شاهنامه نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان شده، کوشش گردآورندگان آن ستایش‌انگیز است.

محل نگهداری شاهنامه بایسنقری:

شاهنامه بایسنقری به شماره ۷۱۶ در کتابخانه کاخ موزه گلستان ثبت شده و در سال ۱۳۵۰ خورشیدی به گونه چاپ لوحی در تهران منتشر شده‌است.

برپایه شواهد موجود، نسخه کنونی «شاهنامه بایسنقری» را امیرنظام گروسی، از رجال ایرانی (۱۲۳۷–۱۳۱۷ ه‍. ق) به کتابخانه هدیه کرده‌است؛ و این شاهنامه بیش از ۱۱۰ سال است که در کتابخانه کاخ موزه گلستان نگهداری می‌شود. این نسخه باارزش و نفیس در برخی از نمایشگاه‌های مهم جهانی نمایش داده شده‌است.

شاهنامه بایسنقری

در زمان جشن های ۲۵۰۰ ساله به دستور محمد رضا پهلوی نسخه بسیار نفیسی از روی شاهنامه بایسنقری چاپ شد تا به میهمانان اهدا شود.

شاهنامه بایسنقری در سال ۱۳۵۰ شمسی به صورت چاپ لوحی در تهران منتشر شده است.

این اثر درکنار شاهنامه طهماسبی (که آن هم یکی از آثار فاخر فارسی است و به زودی به آن خواهیم پرداخت) از نفیس ترین شاهنامه های چاپ شده در ایران هستند.

شما می توانید این اثر نفیس که در بازار سیاه کتاب با قیمیت میلیون ها تومان به فروش می رسد را به صورت رایگان از کتابخانه پرشین فا دانلود نمایید.

دانلود کتاب شاهنامه بایسنقری با حجم ۱۸۰ مگابایت : دانلود

29 دسامبر 2018 1,545 بازدید 0
ادامه و دانلود

تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک یا تاریخ الامم والملوک کتابی است نوشتهٔ محمد بن جریر طبری.

طبری این کتاب را پس از پایان تفسیر قرآنش تألیف نمود. تاریخ طبری، تاریخ را از زمان خلقت شروع کرده و سپس به نقل داستان پیامبران و پادشاهان قدیمی می‌پردازد.

در بخش بعدی کتاب طبری به نقل تاریخ پادشاهان ساسانی می‌پردازد، و از آنجا به نقل زندگی پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) می‌پردازد.

در این کتاب وقایع پس از شروع تاریخ اسلامی (مقارن با هجرت به مدینه) به ترتیب سال تنظیم شده و تا سال ۲۹۳ هجری شمسی را در بر می‌گیرد.

تاریخ طبری دارای ۱۶ جلد و مرجع عمده تاریخ ایران تا اول سده چهارم هجری است، همچنین این کتاب مأخذ عمده تمام کسانی واقع شده‌است که بعد از طبری به تألیف تاریخ اسلام اهتمام ورزیده‌اند.

مطالب تاریخ طبری جلد اول

در آغاز به موضوع پیدایش، آدم و حوا، ابراهیم و فرزندانش، ایوب، شعیب، یعقوب، یوسف و قصه خضر و موسی و حوادثی که برای موسی و قوم بنی اسرائیل گذشته است می پردازد که بیشتر حالت افسانه و داستان دارد.

فهرست جلد ۱ تاریخ طبری

سخن در اینکه زمان چیست؟

سخن در مقدار زمان از آغاز تا انجام آن

سخن در دلایل حدوث وقت و زمان و شب وروز

سخن در اینکه آیا خالق پیش از خلقت زمان و و شب روز خلق دیگرى آفریده بود؟

و اینک خبرى از گفتار سلف در این باب بیاریم

و اینک روایتها در که این باب هست

سخن در اینکه زمان و و شب روز نابود شود و جز خداى تعالى ذکره هیچ نماند

سخن در دلائل آنکه و عز خدا جل قدیم است و پیش از همه چیز بوده او و تعالىذکره همه ه ب را چیز قدرت

خویش آفریده است

سخن در آغاز خلقت و مخلوق نخستین

ذکر مخلوقى که بعد از قلم بود

سخن در اینکه در هر یک از شش روز مذکور در کتاب خداى چه چیزها خلق شد

سخن در اینکه و شب روز کدام یک زودتر خلق و شد آغاز خلقت آفتاب و ماه که زمانها را بدان شناسند

و سر آغاز و سالار جباران ابلیس لعنه االله علیه بود

سخن در اینکه ابلیس ملک آسمان و دنیا زمین داشت

سخن در اینکه دشمن خدا سپاس نعمت پروردگار نداشت و تکبر کرد و دعوى خدایى داشت

سخن در حوادثى به که روزگار ملک ابلیس بود و علت هلاک وى

سخن در اینکه چرا دشمن خدا هلاک با و شد خداى و عز جل گردنفرازى کرد

از و جمله حوادث ایام ملک وى خلقت آدم ابو البشر بود

سخن در اینکه خداوند متعال پدر ما آدم علیه السلام را امتحان کرد

سخن در اینکه آدم چه مدت در بهشت بود و کى خلق و شد وقت هبوط از وى بهشت، کى بود

سخن در اینکه به روز جمعه چه وقت آدم خلق و شد چه وقت به زمین فرود آمد؟

سخن درباره محلى که آدم و حوا فرود آمدند

سخن در اینکه وقتى آدم از بهشت فرود آمد تاجى از درخت بهشت به سر داشت

سخن در اینکه اصل بوى خوش در هند از آنجاست که آدم بوى خوش خود به را درختان آنجا دادهاست

سخن از حوادثى به که دوران آدم علیه السلام پس از هبوط بود

سخن از ولادت شیث از حوا

سخن از وفات آدم علیه السلام

سخن در ها حادثه در که ایام فرزندان آدم از شیث تا یرد بود

سخن از حوادث ایام نوح علیه السلام

سخن از بیوراسب از که دهاق بود

روایت شعبى در این باب

سخن از حوادثى از که نوح تا ابراهیم خلیل الرحمان علیهما السلام، بود

اما قوم عاد

اما قوم ثمود

سخن از ابراهیم خلیل الرحمان (ع)

سخن از کار بناى کعبه

ذکر کسانى که گفته اند خدا آرامش را بنزد او فرستاد

ذکر روایتى از که پیمبر در این باب هست

و خداى تعالى خلیل خود ابراهیم به را ذبح پسر امتحان کرد

و آنها که گفته اند ذبیح اسحاق بود

و آنها که گفته اند ذبیح اسماعیل بود.

سخن از ابراهیم خلیلالرحمان و پسرش کهمأمور قربان او و شد سببآنکه به قربان وى فرمان یافت

ذکر اخبار از جهالت نمرود و عذابى که خدا بدو کرد

اکنون به حکایت دیگر حوادث ایام ابراهیم صلى االله علیه و سلم مىپردازیم.

ذکر آن کس که گوید مسافران را میزدند

ذکر آن کس که گوید در محافل در باد میکردند

ذکر آن کس که گوید در محافل با یک دیگر کار زشت مىکردند

سخن از وفات ساره دختر هاران و ذکر همسران و فرزندان ابراهیم علیه السلام

س از خن وفات ابراهیم خلیل االله

سخن از فرزندان اسماعیل پسر ابراهیم خلیل الرحمان

اکنون از اسحاق بن ابراهیم سخن مىرانیم

سخن از سرگذشت ایوب علیه السلام

سخن از حکایت شعیب علیه السلام

اکنون به سخن از یعقوب و فرزندان باز وى مىگردیم

سخن درباره حکایت یوسف

قصه خضر و خبر و وى خبر موسى و یار وى یوشع بن نون علیهما السلام

و اینک به سخن از پادشاهى منوچهر و حوادث روزگار او مىپردازیم

سخن از نسب موسى بن عمران و اخبار و وى ها حادثه به که دوران و وى منوچهر بود

ذ کر وفات موسى و هارون پسران عمران

سخن از قارون بن یصهر بن قاهث

دانلود کتاب تاریخ طبری جلد اول با حجم ۲ مگابایت :  لینک دانلود

 

دانلود سایر جلدهای تاریخ طبری روی لینک زیر کلیک نمایید

تاریخ طبری

12 نوامبر 2018 331 بازدید 1
ادامه و دانلود

احوال و آثار محمد بن جریر طبری تالیف علی اکبر شهابی عنوان کتابی است به زبان فارسی که در سال ۱۳۱۴ ه-ش به رشته تحریر در آمده است.

کتاب احوال و آثار محمد بن جریر طبری مشتمل بر دو بخش است، در بخش اول زندگانی علمی، احوال و رفتار طبری بحث و در بخش دیگر، آثار و مؤلفات وی مورد تحقیق قرار گرفته است.

مولف با بیانی شیوا در تحریر این رساله بیشتر به مسائل اخلاقی، رفتار و روش طبری در تحصیل که مورد استفاده دانشجویان است پرداخته و از ذکر اختلافات و مناقشات درباره تاریخ تولد و وفات طبری خودداری کرده‌ است.

آنچه دربار زندگانی طبری نگارش یافته یا مستند بگفته خود طبری و شاگردان وی و یا به نقل از مورخان و نویسندگان معاصر اوست.

تاریخ طبری دارای مجلدات بسیاری بوده و مختصری از آن به دست ما رسیده است. به عقیده مسعودی «کتاب دارای محسنات زیادی برای پژوهندگان تاریخ و مؤلفش از فقها و پرهیزکاران زمان خود بوده است» تا جایی که دانشمندان اروپایی اهتمام به انتشار و استفاده از تاریخ طبری داشته‌اند.

کتاب احوال و آثار محمدبن جریر طبری

ترجمه فارسی‌ای از آن توسط ابوعلی بلعمی موجود می‌باشد البته ایشان گاهی خارج از مطالب کتاب، اخبار و تاویلات فلسفی و… به آن اضافه کرده‌اند. در جزء دوم تاریخ طبری بیشتر از پادشاهان ایرانی بحث شده از جمله مروزان فرمانده ایرانی و خسرو پرویز و انوشیروان.

مقدمه کتاب احوال و آثار محمد بن جریر طبری

بسیاری از مردمان تاریخ را همچون داستان و افسانه و شرح احوال و تراجم دانشمندان و بزرگان را مانند سرگذشت و قصه می انگارند و جز سرگرمی آنی و و حظ لذت موقتی فایده دیگر بران مترتب نمیدانند.

تا اندازه ای هم این عقیده نسبت به بیشتر تواریخ و تراجم احوال درست است زیرا نویسندگان تواریخ و تذکره های مذکور چون خود بخوبی پی بحقیقت تاریخ و فلسفه آن نبرده اند، ازینرو در نگارش قضایا و حوادث تاریخی و بیان شرح احوال بزرگان و دانشمندان نتوانسته اند نتایج و ثمره هائی را که باید از مجموعه حوادث تاریخی یا و سرگذشت زندگانی آنان بیرون آورند، در کاب خود بیاورند، در نتیجه اغلب کتب تاریخ و تذکره دارای مطالب خشک و کم فایده یا و مانند افسانه و قصه شده و ارزش حقیقی خود از را دست داده است.

این نقیصه و نارسائی ناشی از خود تاریخ و تاریخ ادبیات و تراجم احوال و شرح زندگانی بزرگان و دانشمندان – که قسمت سودمندتر و فصل پر و تر شیرین تر معنی تاریخ است – نمیباشد بلکه نقیصه مذکور نتیجه نارسائی اندیشه نویسندگان تاریخ و ناتمامی کتب آنان است وگرنه بیشک – چنانکه گفته اند – تاریخ آئینه عبرت است و چنانکه نویسنده این اوراق معتق د است: تاریخ ادبیات و شرح احوال و زندگانی بزرگان و دانشمندان و نوابغ گذشته راهنمای سعادت و سرمشق زندگانی علمی و عملی آیندگان است.

میگوئیم تاریخ آئینه عبرت است زیرا تاریخ آئینه ایست صافی و شفاف و حقایق نما که نیکی ها و زشتی های مردمان پیشین در آن نمایان است. ترقی و انحطاط ملل و امم گذشته در آن هویدا و عدالت و ستمکاری پادشاهان، امرا و فرمانروایان گذشته در آن آشکار و روشن است. علل و اسباب هر یک از امور مذکوره بر نیز مرد هوشیار و خردمند از زوایا و خلال حوادث و قضایای تاریخی کاملا پدیدار و راه وصول بخوشبختی و کامیابی و طریق اجتناب از و شر بدی بروی آشکار میشود.

حوادث و اموری که پیوسته و مسلسل از آغاز پیدایش جهان تا فرجام از آن کارخانه عظیم این چرخ گردنده سرمیزند، متشابه و مانند یک دیگر هستند در و حقیقت امور جاری جهان جز مکررات چیز دیگری نیست و ازینرو در اصطلاح فارسی برای تعبیر ازین حقیقت بهترین تعبیر یعنی کلمه ( چرخ دوار) استعاره شده است.

بنابرین مرد خردمند و فرزانه میتواند از مطالعه کتب تاریخ و بدست آوردن علل و اسباب حوادث و قضایای تاریخی و راه روش زندگی خود را منظم کند و خوشبختی و کامیابی را بدست آورد چه آنکه زندگی خصوصی وی مشابه و مانند زندگانی هزاران از تن مردمانی است که خود آنان یا و د هزاران سال است از که میان رفته و اعمال و رفتار و وضع و روش زندگی و علل سعادت و شقاوت آنان در صفحات تاریخ ضبط شده و برای عبرت آیندگان بیادگار مانده است.

هم چنین ملل و امم حاضر میتوانند از مطالعه تاریخ ملل و اقوام گذشته بموجبات ترقی و انحطاط آنان کاملا پی ببرند. چنانکه فی المثل در صفحات تاریخ ملل باستان خواننده گاهی از جهانگشائی و جهانداری پادشاهان و ترقیات علمی و اقتصادی و آسایش مردمان ایران و روم قدیم دچار اعجاب و شگفتی میشود و زمان از ی شکستهای در پی از و پی دست دادن قطعات کشور و شیوع و فقر جهالت و هرج و مرج در میان مردمان همان کشورها دستخوش اندوه و تأثر میگردد .

آیا آن همه پیشرفت و ترقی در چندین قرن باز و آن همه انحطاط و بدبختی در قرون دیگر در یک کشور در و میان یک گروه از افراد بشر فقط نتیجه تصادف و اتفاق بوده است؟ قطعا مرد خردمند و آگاه باین سؤال جواب منفی میدهد و هیچ عاقلی امور این جهان و تعالی و انحطاط افراد و ملل را ناشی از بخت و اتفاق نمیداند و برای هر معلول و اثری علت و مؤثر را آن جویا میشود.

چنانکه مثلا علل و اسباب ترقی و تعالی ایران و روم قدیم که مورد مثال بودند در یک زمان و انحطاط و عقب افتادگی دو آن کشور در زمان دیگر کاملا بر کسیکه از روی بینش و بصیرت تاریخ قدیم دو آن کشور را مطالعه کند روشن میشود . هنگامی که مردمان کشوری پیروی از عقل و حقیقت کنند و کار کردن و درست بودن و راست گفتن شعار آنان باشد و پادشاهان و فرماندهان و بزرگان دادگستر و غمخوار مردمان باشند و مردمان نیز سنن و اصول دینی و قوانین و آداب مدنی را محترم و واجب الاطاعه بدانند و فرماندهان و فرمانبران همه با هم بفکر آبادی کشور و ترقی امور اجتماعی باشند بیشک نتیجه آن پیشرفت و تعالی در همه شئون خواهد بود و هر گاه مردمان کشوری اسیر شهوات و دچار فقر علمی و اخلاقی شوند و دروغ و رشوه خواری و نادرستی و خیانتکاری و جاسوسی در میان آنان رواج یابد و عدالت اجتماعی و رعایت قوانین مذهبی و مدنی از میان برود قطعا آن ملت دچار انحطاط و شکست میشود و اگر علل مزبور قوت و دوام گیرد ممکن است آن ملت بکلی منقرض گردد و وجودش از صحیفه روزگار محو شود. چنانکه اغلب ملل و اممی که منقرض شده اند مقدمات و موجبات انقراض شیوع فساد و بیدینی در میان آنان بوده است .

منتسکیو در کتاب « علل عظمت و انحطاط روم قدیم » درین موضوع بسط سخن داده و بزرگترین عامل ضعف و انحطاط قومی را رواج فساد اخلاق در میان آنان دانسته است.

با ذکر مقدمه فوق روشن میشود که تعبیر « آئینه عبرت » برای تاریخ تعبیری است صحیح و موافق واقع و حقیقت بشرط آنکه نویسنده تاریخ در نگارش قضایا و حوادث تاریخی جنبه امانت و بیطرفی را حفظ کند و خواننده بتواند حقائق از را خلال مطالب بیرون آورد و نتایج از را مقدمات دریافت کند و آن گاه علل و اسباب خوشبختی و بدبختی، بلندی و پستی، و غنا فقر، و علم جهل و هزاران امثال اینها را در که مردمان گذشته میبیند بر زندگانی دخو تطبیق کند تا ببهره و حظ وافر از مطالعه تاریخ برسد. یعنی از علل و موجبات بدی و بدبختی دوری جوید و دنبال علل و اسباب خوشبختی و فیروزی و کامیابی تا رود شاهد مقصود در را آغوش گیرد .

فایده بیشتر و نفع از تر عمومی آن قسمت تاریخ حاصل میشود که مخصوص شرح احوال جزئیات زندگانی یک طبقه از بزرگان گذشته ( دانشمند، فلاسفه، شعرا، نویسندگان، هنرمندان و غیر آنان ) میباشد .

زیرا در این قسمت از تاریخ نظر خواننده از آغاز امر معطوف گزارش احوال و آثار و روش زندگانی علمی و عادی یک از تن افراد نامی و بزرگ جهان است و احتیاج ندارد که علل و اسباب خوشبختی و بدبختی، پیشرفت و عقب افتادگی از را خلال و زوایای تاریخ بیرن کشد. (چنانکه در تاریخ عمومی این احتیاج وجود دارد ).

این قسمت از تاریخ جزئی از تاریخ ادبیات است که قدمای ما را آن تذکره و ترجمه احوال مینامیده اند . گفتیم استفاده از نتایج تاریخی درین قسمت بیشتر و کاملتر است زیرا اگر انسان بدقت از و روی فهم و بصیرت فصول پر معنی و شیرین را آن بخواند و مطالب در را آن حافظه بسپارد بر و آن شود که رفتار و روش بزرگان و دانشمندانی را که و نام شرح احوال آنان درین فصل از تاریخ نگارش یافته است، سرمشق خود قرار دهد، البته بدرجه ای نظیر و مشابه درجات علمی و فنی آنان نایل خواهد شد . چه آنکه بعقیده نویسنده این اوراق وصول ابو علی سیناها، فارابیها، ابوریحانها، طبریها، غزالیها، خواجه نصیرها بدان مقامات شامخه علمی نه تنها در نتیجه هوش و استعداد خدادادی بوده بلکه بیشتر معلول و راه روش خاصی بوده است که در زندگانی علمی خود انتخاب کرده بودند.

شکی نیست که هر کس این و راه روش در زندگانی خود را انتخاب کند در و زمان فرا گرفتن دانش و هنر آسایش و تن آسائی از را خود و دور کوشش و مراقبت در کار تحصیل را عادت خود قرار دهد، کم و بیش از نتایج سودمند آن برخوردار میشود و مانند بزرگان علمی و هنری گذشته بمقامات عالی میرسد .

در شرح حال و زندگانی حکیم و دانشمند نامی شرق یعنی شیخ الرئیس ابو علی سینا میخوانیم که ببلندترین درجات علمی رسید و کتب گوناگون در علوم مختلف تألیف کرد و شهرت دانش او جهانگیر شد چنانکه پس از هزار سال هنوز آثار علمی او مورد بحث و تحقیق و استفاده اهل دانش میباشد.

شاید در آغاز امر عده ای چنان گمان کنند که تنها هوش و استعداد خدادادی بو علی علت اصلی رسیدن وی بدان درجه از حکمت و دانش بوده است ولی اگر صفحه دیگر از تاریخ زندگانی را او بدقت مطالعه کنند و ببینند که بوعلی در زمان کسب علوم چگونه زحمت میکشیده و شبها تا را صبح بیدار بوده و چنانکه خودش میگوید برای فهمیدن عقیده ارسطو در باره نفس کتاب او را صد بار تا به آخر مطالعه کرده است و یا برای تحقیق فلان مسئله علمی چه اندازه رنج سفر کشیده و چه راه های درازی پیموده تا استاد و دانشمندی یافته است،

آن وقت متوجه میشوند که تنها استعداد طبیعی و هوش و ذوق خدادادی را او بدان درجه علمی نرسانده است بلکه چگونگی دوران تحصیل و کوشش و زحمتی در که راه فرا گرفتن علوم از خود نشان داده، تأثیر فراوانی در رسیدن بدان مقام داشته است .

در شرح زندگانی عالم و مورخ و فقیه بزرگ محمد بن جریر طبری میخوانیم که شاگردانش پس از مرگ استاد ایام زندگانی از را او هنگام بلوغ ( ۱۵ سالگی تا) زمان مرگ در( ۸۶ سالگی) حساب کردند و آن گاه صفحات و اوراق مصنفات و مؤلفاتش ذا بر شمردند و بر مدت عمرش تقسیم کردند بهر روز چهارده ورق رسید !! بسیار تعجب میکنیم که چگونه یک تن توفیق نوشتن این همه کتب – آن هم کتب علمی و تاریخ که هر یک در نوع خود بی نظیر است – یافته است.

میخوانیم که یکی از دانشمندان در حق طبری میگوید «: بر روی صفحه پهناور زمین مردی دانشمندتر از پسر جریر نشان ندارم ».

باز هم شاید گمان کنیم که تنها علت پیروزی و کامیابی طبری در رسیدن بمقامات عالیه علمی هوش و استعداد خدادادی باشد ولی اگر شرح زندگانی علمی و کیفیت مسافرتهای و دور دراز را او برای فرا گرفتن مسائل علمی و حتی یک خبر و یک روایت بدقت مطالعه کنیم خواهیم فهمید که و راه روش تحصیلی طبری را بدان مقام رسانده است و هر کس در زندگانی تحصیلی چنان روشی اتخاذ کند بمقامی نظیر مقام طبری در علم خواهد رسید .

نویسنده این اوراق نیز مانند بیشتر از مردم تا مدتها برین عقیده بود که تنها علت رسیدن مردمان نامی و بزرگ دنیا بدرجات شامخ علمی و هنری همانا هوش و استعداد اضافی آنان نسبت بدیگران بوده است. ولی پس از تحقیق و مطالعه در احوال و زندگانی تحصیلی و علمی دانشمندان و آگاهی یافتن از چگونگی راه و روش آنان در دوران دانش اندوزی پی بردم که گمانم درین موضوع بر خطا و اندیشه ام نادرست بوده است.

زیرا با اذعان این حقیقت تا که اندازه ای هوش و استعداد طبیعی مردمان دخالت در پیشرفت آنان دارد معهذا باید قبول کنیم که آنچه بیشتر مؤثر است و راه روش خاصی است که مردمان در راه کسب علوم و آداب و صنایع برای خود انتخاب میکنند .

از کسانیکه بهترین روش و اسلوب در زندگانی خود را اختیار کرده در و تمام شئون زندگی از آن پیروی مینموده است محمد بن جریر طبری است که یکی از ستارگان درخشان آسمان دانش و فرهنگ ایران و یکی از مردان بزرگ اسلام و نوابغ روزگار شمرده میشود، ازینرو نگارنده این سطور بران شد که رساله ای در احوال و اخلاق و سیرت و روش تحصیلی و آثار و مؤلفات گرانبها و نفیس وی فراهم آورد تا هم کمکی بشناساندن این دانشمند و مورخ بزرگ ایرانی شود و هم کیفیت و روش تحصیلی او برای طلاب علوم و دانشجویان سرمشق قرار گیرد .

این رساله شامل دو بخش است در که یکی از زندگانی علمی و احوال و رفتار طبری بحث شده در و دیگری آثار و مؤلفات وی مورد تحقیق قرار گرفته است.

در نوشتن این رساله بیشتر باخلاق و رفتار و روش طبری در تحصیل که مورد استفاده دانشجویان است پرداخته شده از و ذکر اختلافات و مناقشات لاطائل در باره و روز و ماه سال تولد و وفات – که متداول برخی از نویسندگان است – خودداری شده است .

آنچه در باره زندگانی طبری نگارش یافته است یا مستند بگفته خود طبری و شاگرد و وی یا نقل از مورخان و نویسندگان نزدیک بزمان او میباشد .

امید است این رساله کوچک مورد استفاده اهل دانش قرار گیرد و اگر لغزش و اشتباهی در آن دیده شود مورد و عفو اغماش قرار گیرد از. خداوند توفیق در ادامه اینگونه خدمات علمی را خواهانم.
تهران شهریور ماه ۱۳۱۴
علی اکبر شهابی

دانلود کتاب احوال و آثار محمدبن جریر طبری با حجم ۱ مگابایت :  لینک دانلود

11 نوامبر 2018 162 بازدید 0
ادامه و دانلود

برگهایی از تاریخ تهران عنوان کتابی است از داریوش شهبازی که نخستین جلد از مجموعه مقالاتی است که نویسنده طی چند سال گذشته در نشریات مختلف به چاپ رسانده و اکنون همگی را در قالب کتاب به علاقه‌مندان تاریخ و فرهنگ عرضه داشته است.

شهبازی، برگ هایی از تاریخ تهران را به گفته خودش از سال ۱۳۶۸ به بعد سرگرم گردآوری مجموعه بزرگ‌تری به نام «فرهنگ تاریخ تهران» بوده است که شاید بالغ بر ۲۰ مجلد شود اما او در مقدمه «برگ‌هایی از تاریخ تهران» درباره انگیزه‌های نگارش این اثر می‌گوید:

در اواخر سال ۱۳۶۸ خورشیدی، که تألیف تاریخ سکه در دورۀ قاجاریه را به پایان رساندم، اقدام به تألیف تاریخ تهران نمودم.

در همان اوان، مطالعۀ اسناد و کتب مربوط به موضوع را آغاز کردم. با گذشت زمان و گردآوری مدارک و اسناد آرشیوی، که خردک خردک بر حجم مطالب افزوده می گشت، اهمیت این پژوهش بیشتر آشکار شد و لحظه به لحظه مرا از هدف اولیه که تألیف کتابی متعارف، از تاریخ یک شهر در یکی دو جلد بود دور کرد. تا آنجا که پس از گذشت سالیانی چند و گردآمدن انبوهی از فیشهای تحقیقی، متوجه تغییر شدید مسیر کار شدم. بنابراین تصمیم گرفتم مطالب گردآمده را با عنایت به حجم بسیار و اهمیت تاریخ پایتخت و نیاز عموم اقشار جامعه به منبعی که بتواند پاسخگوی این نیاز باشد بر مبنای ترتیب الفبایی مرتب سازم و به صورت فرهنگ تاریخی درآورم.

گمان می‌کنم، محصول بیش از ششصد هفتصد هزار فیش تهیه شده حدود بیست جلد کتاب باشد. اینک که هجده سال از آغازین روزهای این تألیف میگذرد، به سبب نزدیک شدن به نقطه پایان، گو این‌که هنوز، موفق به چاپ این مجموعه نشده و حتی فیش های حروف پایانی، از حرف لام به بعد را تاکنون نگشوده ام.

لیکن آماده شدن جلدهای نخستین حروف آن برای چاپ، و این‌که سرانجام حاصل عمری گذران و ناچیز، میتواند هدیه ای ماندگار برای مردم سرزمین ابدآباد اجدادی ام شود، بسیار شاد و خرسندم.

برگ هایی از تاریخ تهران

تحولات صنعتی جهان در یکی دو قرن اخیر، که بی شک نتیجۀ انقلاب صنعتی اروپا و عواملی دیگر بوده است، سبب تحوالت عظیم اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، نظامی و… در زندگی مردم جهان گردیده و در این رهگذر کشور ما ایران هم که از قرن هجدهم میلادی، مطمح نظر و جولانگه استعمارگران بوده، بی نصیب نمانده است.

صرف نظر از نیک و بدپنداری این اثرپذیری، زندگی ایرانیان، در این زمان و به خصوص تهرانیان که مقابل نوک پیکان هجوم این پدیده غربی قرار داشت، دچار تغییرات فاحش شد؛ به طوری که تمامی ابعاد زندگی مردم که قرنها بدون تحوالت اساسی ادامه یافته بود ناگهان تغییر کرد.

تا آنجا که گاه باور برخی از واقعیت های گذشتۀ نه چندان دور به سبب همین تغییرات، غیرممکن می نماید.

شناخت و به کارگیری نیروی بخار، اختراع دوربین عکاسی، سینما توگراف، اتومبیل، هواپیما، تلفن، تلگراف، گرامافون… و سرانجام دستیابی بشر به رایانه، به طور اعجاب برانگیز و انفجارگونه ما را از گذشته دور کرد و همچنان دارد دور می‌کند.

سرعت این تغییرات شگفتی آور است و لحظه به لحظه افزون میگردد.

بر مبنای پژوهش و مطالعات انجام یافته، علم کسب شده بشر در فاصلۀ سالهای ۱۹۷۵ _۱۹۹۵ میلادی، برابر کل علم انسان از ابتدا تا آغاز این دوره است و همین پژوهش می گوید که هر پنج سال علم انسان دو برابر میشود و در آیندۀ نه چندان دور این عدد به دو سال خواهد رسید.

سرعت بالای تحولات بشری باعث شده است گذشتۀ نه چندان دور پایتخت، بسیار غریب جلوه نماید و چنانچه برای ثبت و ضبط آن دست و پایی نکنیم، چه بسا بسیاری از زوایای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی آن را برای همیشه از دست بدهیم. نیاز به حفظ گذشته تهران و آثار مردم این شهر در دل تاریخ و اهمیت و ضرورت ثبت و ضبط آن عمدهترین بهانۀ تولد فرهنگ تاریخ تهران بوده است.

این کتاب، مجموعه مقالاتی است از تاریخ تهران قدیم برگرفته از همین فرهنگ که در یکی دو سال گذشته در نشریات به چاپ رسیده یا گفتارهایی که در صدا وسیما و… انجام شده است.

دانلود کتاب برگهایی از تاریخ ایران با حجم ۱۳ مگابایت: لینک دانلود

10 نوامبر 2018 261 بازدید 0
ادامه و دانلود
پرشین فا
کانال تلگرام پرشین فا